Кэбээйигэ Олоҥхо ыһыаҕа: Бөтүҥнэр научнай-методическай конференцияҕа

Быйыл 2026 сылга Кэбээйи сиригэр Олоҥхо ыһыаҕа буоларын быһыытынан, кулун тутар 10-11-12 күннэригэр Кэбээйигэ научнай-методическай конференция буолла. Онно Бөтүҥнээҕи С.Я.Левин аатынан норуот айымньытын кииниттэн Надя Дьяконова уонна мин, Светлана Неустроева, Н.Е. Иванов аатынан Бөтүҥ орто оскуолатын учуутала Марта Дьяконова кыттыыны ыллыбыт. Амма улууһун делегациятын кытта сырыттыбыт. Делегацияны култуура салалтатын салайааччытын эбээһинэһин толорор Николай Нестерев уонна Амма култууратыгар фольклор салаатын салайааччыта Айыына Георгиевна салайан илдьэ сырыттылар. Бастакы тиийбит күммүтүгэр кэнсиэр уонна ыччаттарга олоҥхону тута хоһуйууга күөн күрэс буолла. Кэнсиэргэ Надя Дьяконова олоҥхоттон быһа тардан туойда. Салгыы олоҥхону тута хоһуйуу күөн күрэһигэр кытынна. Тиэмэлэрин тардан ылан, 10 мүнүүтэ бэлэмнэнэн баран тута олоҥхолоон бардылар. Надя олус бэркэ кытынна. «Кэрэхсэтэр эйгэлээх хоһуйааччы» диэн анал ааты иҥэрдилэр.
Иккис күммүтүгэр сарсыарда конференция үөрүүлээх аһыллыыта буолла уонна пленарнай чааһын ыыттылар. Тэрийээччилэр, салайааччылар дакылааттарын иһиттибит. Конференция кыттыылаахтара олоҥхону харыстааһын, үйэтитии туһунан санааларын үллэһиннилэр. Эбиэттэн киэһэ секцияларынан тарҕаһан дакылааттары истии буолла. Биһиги «Олоҥхону, фольклору үөрэтии, олоҥхонон, фольклорунан иитии үлэтин уопутуттан» секцияҕа кытынныбыт. Марта Константиновна «Олоҥхо ыллыгынан» диэн үөрэтэр оҕолорун маҥнайгы кылаастан саҕалаан хайдах олоҥхоҕо уһуйбутун туһунан дакылаата киэҥ сэҥээриини ылла. Мин «Олоҥхо оҕону иитэр оруола «Оллоон» көрдөрүүлээх фольклор бөлөҕүн холобуругар» диэн дакылааты аахтым. Онуоха олоҥхону үйэтитиигэ үлэлэһэр, СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, Олоҥхо киинин исписэлииһэ Зоя Григорьевна Сысолятина «Бөтүҥнэр Анисия Даниловна үлэтин уопутун сырдаппыккыт олус үчүгэй» диэн бэлиэтээтэ. Киэһэ кулуупка Сэбээн Күөл орто оскуолатын оҕолоро «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олоҥхону эбээн тылынан оонньоон көрдөрдүлэр. Олохтоох норуодунай тыйаатыр артыыстара «Бүдүрүйбэт сүһүөхтээх Мүлдьү Бөҕө» олоҥхону көрдөрдүлэр. Оттон Олоҥхо тыйаатырын артыыстара «Кыыс Дэбилийэ» олоҥхону аныгылыы туруорбуттарын көрөөччүлэр олус сэргээтилэр. Салгыы хомуур олоҥхото ыытылынна. Онно Надя Дьяконова эмиэ олус бэркэ кытынна. Үһүс күммүтүгэр маастар кылаас арааһа ыытылынна. Мин Светлана Ивановна Петрова ыыппыт «Саха таҥаһын тигии» диэн маастар-кылааһыгар кытынным. Надя Дьяконова учууталын Виктория Георгиевнаны кытта олоҥхону толорорго үөрэтэр маастар-кылааһы ыыттылар. Надя олоҥхо уонча дьоруойун ырыатын-тойугун ыллаан иһитиннэрдэ.
Кэбээйилэр улаханныын, оҕолордуун эчи эйэҕэстэрин! Барытын ыйан-кэрдэн, сирдээн олус бэркэ көрүстүлэр. Күҥҥэ 3-тэ аһыырбыт быыһыгар көрүдүөргэ өссө фуршет турар. Атыы-тутуу, быыстапка арааһа көрдөрүүгэ турбут. Нэһилиэккэ 3000-тахса киһи олорор эбит. Оскуолаҕа 300-тэн тахса оҕо үөрэнэр. Горнайы, Эбээн-Бытантайы, Верхоянскайы кытта быысаһар. Онон тыа, туундара, хайа, күөл, өрүс барыта баар. Кэбээйи уу куттаах эбит. Күөллэрэ элбэх. Бэлиэлэрэ собо, гааз, таас чох, боруллуо (балыктыма), чубуку.
Үтүө дойдуга сылдьан, үтүө дьону кытта алтыһан, биирдэ да быыс булбакка, элбэххэ үөрэнэн, элбэҕи билэн-көрөн сэргэхсийэн, үөрэн-көтөн кэллибит.

Светлана Неустроева